ਕੀ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਪੀਂਦੇ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਹੈ?

ਕੀ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਪੀਂਦੇ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਹੈ?

ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਜੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ਪਤੀ, ਨੀਲਕੰਠ ਆਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਚੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਰੂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੁਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਾਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਆਦਿਯੋਗੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ (ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼) ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਉਂਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਲਤ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਾਵੜ ਲਾਉਣ ਵਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਘੁੱਟੀ ਕਹਿਕੇ ਭੰਗ ਆਦਿ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿਯੋਗੀ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੰਗ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-

ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਤੀਦਿਨ ਆਪਣੀ ਸੰਧਿਆ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਨਮ: ਸੰਭਵਾਯ ਚ ਮਯੋਭਵਾਯ ਚ ਨਮ: ਸ਼ੰਕਰਾਯ ਚ ਮਯਸਕਰਾਯ ਚ ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਏ ਚ ਸ਼ਿਵਤਰਾਏ ਚ (ਯਜੁਰਵੇਦ 16/41) ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀ ਸਤੂਤੀ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਅਰਥ- ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸੁੱਖਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਹੇਤੂ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮੰਗਲਸਵਰੂਪ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭਵ, ਮਯੋਭਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਮਯਸਕਰ, ਸ਼ਿਵ, ਸਿਵਤਰ ਸ਼ਬਦ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ---

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ--
ਤਰੈਅੰਬਕਮ ਯਜਾਮਹੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੁਸ਼ਟੀਵਰਧਨਮ।
ਉਰਵਾਰੁਕਮਿਵ ਬੰਧਨਾਨਮ੍ਰਿਤਯੂਰਮੌਕਸ਼ੀ ਮਾਮਰਿਤਾਤ।। (ਯਜੁਰਵੇਦ- 3/60)

ਵਿਵਿਧ ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ, ਵਿੱਦਿਆਤ੍ਰਯੀ ਦੇ ਆਗਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਤਮਬਲ ਦੇ ਵਰਧਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੱਕ ਜਾਣ ਉੱਪਰ ਖਰਬੂਜਾ ਆਪਣੇ ਟਾਹਣੀ ਤੋਂ ਖੁਦ ਹੀ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਈਂਏ, ਅਤੇ ਮੌਕਸ਼ ਤੋਂ ਨਾ ਛੁੱਟੀਏ।

ਯਾ ਤੇ ਰੂਦਰ ਸ਼ਿਵਾ ਤਨੁਰਘੋਰਾ ਪਾਪਕਾਸ਼ਿਨੀ।
ਤਯਾ ਨਸਤਨਵਾ ਸ਼ੰਨਤਮਯਾ ਗਿਰਿਸ਼ਨਤਾਭੀ ਚਾਕਸ਼ੀਹਿ।। (ਯਜੁਰਵੇਦ 16/2)
ਹੇ ਮੇਘ ਅਤੇ ਸੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੁੱਖਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਵਿਦਵਾਨ! ਜੋ ਆਪ ਦੀ ਘੋਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਿਆਨਕਾਰੀ ਦੇਹ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੀਤੀ ਹੈ , ਉਸ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਹੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਸਭ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਈਏ।

- ਹੇ ਰੂਦਰ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕ ਵੈਦਯ ! ਜੋ ਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਕਸ਼ਾ ਦੇ ਵੈਦਯਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਪੜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿੱਤ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪ ਸਭ ਸਰਪ ਦੇ ਤੁੱਲ ਪ੍ਰਾਣਾਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਵਚਾਰਿਨੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਜੀਏ। (ਯਜੁਰਵੇਦ- 16/5)

-ਹੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵੈਦਯ ਤੂੰ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇਹ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰਯੁਕਤ ਨੀਤੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਸੁੱਖਦਾਈ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਕਰ। (ਯਜੁਰਵੇਦ- 16/49)

ਉਪਨਿਸ਼ਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿਮਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ-
- ਉਹ ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਾਲਣਕਰਤਾ, ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਪਰੀ, ਸ਼ਾਸ਼ਕ, ਐਸ਼ਵਰਿਆਵਾਨ, ਕਾਲ ਦਾ ਵੀ ਕਾਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। (ਕੈਵਲਯੋ. 1/8)

- ਪਰਪੰਚ ਜਾਗਰਿਤਆਦਿ ਅਵਸ਼ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਨੰਦਮਯ ਅਤੁਲਨੀਯ ਚੌਥਾ ਤੁਰੀਯਪਾਦ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ , ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਯ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। (ਮਾਨਡੂਕਯ. ਉਪਨਿਸ਼ਦ)

-ਜੋ ਇਸ਼ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਕਰਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦਾਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੁੱਖਸਵਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸਾਰੇ ਕਿਤੇ ਭਾਵ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। (ਸਵੇਤਾ. 4/14)

ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਪਸ਼ੱਟ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਹੈ-
-ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ੂਖਮ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਮੱਧਯ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ, ਅਖਿਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਉਸੀ ਕਲਿਆਨਕਾਰੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਉੱਪਰ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। (ਸ਼ਵੇਤਾ.4/14)

- ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਅੰਤਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। (ਸ਼ਵੇਤਾ.6/1)

ਯੋਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:-
-ਜੋ ਅਵਿੱਦਿਆਆਦਿ ਕਲੇਸ਼, ਕੁਸ਼ਲ, ਅਕੁਸ਼ਲ, ਇਸ਼ਟ,ਅਨਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰ ਫਲਦਾਇਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਈਸ਼ਵਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। (ਯੋਗਦਰਸ਼ਨ. 1/1/24)

-ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਉਹ ਅਜਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿੱਤਯ ਹੈ। (ਯੋਗਦਰਸ਼ਨ. 1/1/26)

ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਸਤਕ ਸੱਤਿਆਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ:-
(ਰੁਦਿਰ ਅਸ਼ਰੂਵਿਮੋਚਨੇ) ਇਸ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਨਿਚ ਪ੍ਰਤਯਯ ਹੋਣੇ ਨਾਲ ਰੂਦਰ ਸਬਦ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੋ ਰੋਦਯਤਯਨਿਆਂਕਾਰੀਨੋ ਜਨਾਨ ਸ ਰੂਦਰ.. ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਦਰ ਹੈ।

ਯਨਮਨਾਸਾ ਧਿਆਧਤਿ ਤਦਆਚਾ ਵਦਤੀ, ਧਦਆਚਾ ਵਦਤੀ ਤਤ ਕਰਮਨਾ ਕਰੋਤੀ ਯਤ ਕਰਮਨਾ ਕਰੋਤੀ ਤਦਭਿਸਮਪਧਯਤੇ।।
ਇਹ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵਚਨ ਹੈ।
ਜੀਵ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਬੋਲਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਬੋਲਦਾ ਉਸਨੂੰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਕਰਦਾ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜੋ ਜੀਵ ਜੈਸਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵੈਸਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਨਿਆਂਰੂਪੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਦੁੱਖਰੂਪ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ , ਉਦੋਂ ਰੌਂਦੇ ਹਨ,ਅਤੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਈਸ਼ਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਦਰ ਹੈ।
)ਡੁਕ੍ਰਨੰਜ ਕਰਨੇ) ਸ਼ਮ ਪੂਰਵਕ ਇਸ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯ: ਸ਼ੰਕਰਕਲਿਆਨਮ ਸੁਖਮ ਕਰੋਤੀ ਸ ਸੰਕਰ.. ਜੋ ਕਲਿਆਣ ਅਰਥਾਤ ਸੁੱਖ ਦਾ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ,ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ।

ਮਹਤ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰਵਕ ਦੇਵ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੋ ਮਹਤਾਮ ਦੇਵ: ਸ ਮਹਾਦੇਵ: .. ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਅਰਥਾਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ , ਸੁਰਜਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੈ।

(ਸ਼ਿਵ ਕਲਿਆਣੇ) ਇਸ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਲਮੇਤਨਿਨਦਰਸ਼ਨਮ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਧਾਤੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਆਣਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਆਦਿ ਯੋਗੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ।।
ਆਦਿਯੋਗੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਖੁਦ ਨਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਮਹਾਂਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ-
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਣਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਨੀਸ਼ਵਾਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਨੀਸ਼ਵਾਤ ਕਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਪਸ਼ੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਜਰੂਰ ਹਨ। ਇੱਧਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵੈਸ਼ਮਪਾਇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ-

ਉਮਾਪਤੀਰਭੂਤਪਤੀ: ਸ਼੍ਰੀ ਕਨਠੋ ਬ੍ਰਹਮਨ: ਸੁਤ:।।
ਉਕਤਵਾਨੀਦਮਵਯਗਰੋ ਗਿਆਨਮ ਪਾਸ਼ੂਪਤਮ ਸ਼ਿਵ:।।
ਸ਼ਾਂਤੀਪਰਵ। ਮੌਕਸ਼ਧਰਮਪਰਵ। ਅ. 349। ਸ਼ਲੋਕ 67 (ਗੀਤਾ ਪ੍ਰੈੱਸ)

ਇੱਥੇ ਭਗਵਤੀ ਉਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪਤੀ ਭੁਤਪਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਸ਼ੂਪਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸ਼ਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਅਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਭੂਮੰਡਲ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਰਕਤ ਪੁਰਸ਼, ਸਦੈਵ ਯੋਗਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਵਿਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਪੂਰਨ ਜਿਤੇਂਦਰੀਯ, ਆਕਾਸ਼ਗਮਨ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਸੁਗਠਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਅਪ੍ਰਤੀਮ ਧਨੀ ਦਿਵਯ ਮਹਾਂਪਰੁਸ਼ ਸਨ। ਉਹ ਜੀਵਨਮੁਕਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਹਾਵਿਭੂਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਨਣ ਤਾਂ ਅਧਿਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਧਰਮ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਸ਼ਥ ਸਵਰੂਪ

ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਂਸ਼ਵਰ ਉਵਾਚ-
ਅਹਿੰਸਾ ਸੱਤਯਵਚਨਮ ਸਰਵਭੁਤਾਨੁਕਮਪਨਮ।
ਸ਼ਮੋ ਦਾਨਮ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਗਾਹਰਸਥਯੋ ਧਰਮ ਉੱਤਮ:।।25।।
ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਂਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਦੇਵੀ! ਕਿਸੀ ਵੀ ਜੀਵ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਪਰ ਦਯਾ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਗ੍ਰਹਿਸ਼ਥ-ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਹੈ।।25।।
ਪਰਦਾਰੇਸ਼ਵਸੰਸਰਗੋ ਨਿਆਸਇਸਤਰੀਪਰਿਰਕਸ਼ਨਮ।
ਉੱਦੱਤਾਦਾਨਵਿਰਮੋ ਮਧੂਮਾਂਸਸੱਸਯ ਵਰਜਨਮ।।26।।
ਏਸ਼ ਪਸ਼ਚਵਿਧੋ ਧਰਮੋ ਬਹੁਸ਼ਾਖ: ਸੁਖੋਦਯ।
ਦੇਹਿਭਿਧਰਮੈਸ਼ਚਤਰਵਯੋ ਧਰਮਸ਼ੰਭਵ:।।27।।
(ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਪਰਵ, ਦਾਨਧਰਮ ਪਰਵ, ਅਧਿਆਇ 141)

ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸੰਸਰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ, ਧਰੋਹਰ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਪੰਜ ਭੇਦ ਧਰਮ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੀ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁੰਨਪ੍ਰਦ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲ਼ਣ ਕਰਨ।।26-27।।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਸ਼ਥ ਸ਼ਿਵਭਗਤਾਂ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਪ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਯਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਕੀ ਸ਼ਿਵਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਥਿਤ ਦਲਿਤ ਭਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਆਪ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਾਂਸ, ਮੱਛੀ, ਅੰਡਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਪਰਿਤਿਆਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰੋਗੇ? ਕੀ ਆਪ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਥਾਵਾਂ, ਮੋਬਾਇਲ, ਇੰਟਰਨੈਂਟ ਅਤੇ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਿਰਕਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲਵੋਗੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਪਾਤ ਤੋਂ ਬਚ ਪਾਓਗੇ ? ਕੀ ਆਪ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਚੋਰੀ, ਤਸਕਰੀ, ਰਿਸ਼ਵਤ, ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੋਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿੱਤੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੋਗੇ? ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੇਦਾਨੁਕੂਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਂਗੇ? ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਪਦੀ ਸ਼ਿਵਭਗਤੀ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰੱਥਕ ਹੈ, ਅਗਿਆਨਤਾਪੂਰਨ ਹੈ।

ਪੈਰਾਣਿਕ ਬੰਧੂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਲਿਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਕਛ ਸੱਚ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਿੱਥਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿ ਕੇ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿੱਥਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇਹ ਦੁਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਸੈਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਧਰ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜੀ ਬੰਧੂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹਾਭਾਰਤ, ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਮਾਇਣ ਦੀ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਅਥਵਾ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਗੱਪ ਮੰਨ ਕੇ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੱਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਲੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੈਸੇ ਭਗਵੰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੁੱਲਣ ਦਾ ਪਾਪ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਆਰਿਆਤਵ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਿੱਥਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਅਤੇ ਜਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ, ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਆਚਰਨ ਕਰਕੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਿਵਭਗਤ ਬਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ। ਈਸ਼ਵਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸ਼ਿਵਭਗਤ ਬਣਨ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਇਹੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ।
(ਨੋਟ- ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਦਿਯੋਗੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਸ਼ਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਪਸ਼ੱਟ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਯੋਗੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ ਖੁਦ ਨਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂਜੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।। ਹਰ ਹਰ ਮਹਾਂਦੇਵ।। ਓਮ।।

ਦਲਿਤ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ

ਦਲਿਤ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਨ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਜਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਰੇਆਮ ਠੇਂਗਾ ਦਿਖਾਉਣਾ ਇਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਠਾਕੇ ਦੇਖ ਲਓ, ਬੁੱਧ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੌਣ ਸਨ? ਜਾਤੀਵਾਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਪ ਸੀ , ਮਗਰ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਥਾਟਸ ਓਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੀ ਜੈ ਭੀਮ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਣਗੇ ਤਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪੜ੍ਹੋ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-

1. ਹਿੰਦੂ ਕਾਫਿਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ- ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਕਾਫਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਫਿਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਮਰ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ਼ਲਈ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫਿਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ ਹੈ ਐਸ਼ੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਦੂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਸਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। (ਪੇਜ 304)
2. ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕੇਵਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਇੱਕ ਬੰਦ ਨਿਕਾਯ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੇਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਧੂਤਵ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਕਾਯ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨਿਕਾਯ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਿਰਨਾ ਅਤੇ ਦੁਸਮਣ ਹੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਅਵਗੁਣ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸਵਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਧਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਸਵਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਉਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਜਾਂ ਉਲਟੇ ਸੋਚਨਾ ਅਤਿਅੰਤ ਔਖਾ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਸਬਦਾਂ ਵਿੱਚ , ਇਸਲਾਮ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਰੀਭੂਮੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਕਟ ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਨਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਸੰਭਵਤ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਯੈਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਅਧਿਕ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।
3. ਇੱਕ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇਖ ਪਾਉਣਾ ਮੁਸਕਿਲ- ਲੀਗ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਧਿਗਧ ਹੈ। ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਾਤੀਯ ਭਾਵਨਾ, ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਵਰੂਪ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਪਹਿਚਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਜਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਕੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਝੂਠੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਵਰਗੀ ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਨੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਨਿਰਣੈ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਘੋਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਨਿਰਵਾਚਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਇਆ। (ਪੇਜ 414-415)
4. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮੁਸਲਿਮ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਬੀਜੇ- ਮੁਸਲਿਮ ਹਮਲਾਵਰ ਨਿਰ:ਸੰਦੇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਿਰਣਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਐਸੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹੈ। ਇਸ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕੋਈ ਪੌਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਤਾਂ ਓਕ (ਬਾਂਜ) ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸਦ੍ਰਿੜ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਘਨ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਇਸ ਅਨਿਅੰਤਰ ਕਹੀਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪੇਕਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਗਾਦ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੁਲਹਾੜੀ ਵੀ ਇਸ ਅਨੇਕ (ਬਾਂਜ) ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਗਿਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। (ਪੇਜ 49)
5. ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਅ-ਪੇਂਚ ਵਿੱਚ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ- ਤੀਸਰੀ ਗੱਲ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕੇ ਅਪਨਾਇਆ ਜਾਂਣਾ ਹੈ। ਦੰਗੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। (ਪੇਜ 267)
6. ਹੱਤਿਆਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹੀਦ- ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮਾਂਧ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ , ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਤਲ ਕੀਤੇ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਜੀ ਦੱਸਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੌਣ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬੈਰਿਸਟਰ ਮਿ. ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਦਾ, ਜਿਸਨੇ ਅਬਦੁਲ ਕਿਊਮ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਊਮ ਨੱਥੂਰਾਮ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਿਆਂਚਿਤ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੌਣ ਤਾਂ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ , ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ , ਉਹ ਹੈ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ। (ਪੇਜ 147-148)
7. ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ- ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੇਵਲ ਐਸੇ ਦੋ ਵਰਗ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੇਟਸ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਜਾਂ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਦੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। (ਪੇਜ 185)
8. ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀਪ੍ਰਥਾ- ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਲਓ। ਇਸਲਾਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦਾਸ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਦਯਮਾਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਮਰੱਥਨ ਇਸੇ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਗੰਬਰ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਉਚਿਤ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਰਾਪ ਦੇ ਉਨਮੂਲਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜੈਸਾਕਿ ਸਰ ਡਬਲਿਓ ਮਿਊਰ ਨੇ ਸਪਸੱਟ ਕਿਹਾ ਹੈ-
“..... ਗੁਲਾਮ ਜਾਂ ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਢਿੱਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ..... ਕਿਸੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉੱਪਰ ਇਹ ਦਾਇੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵੇ.....”
“ਪਰੰਤੂ ਗੁਲਾਮੀ ਭਲੇ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਤੀ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1901 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਧੀਕਸ਼ਕ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਚਕ ਤੱਥ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ:
“ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ- ਸ਼ੇਖ, ਸੈਯਦ, ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਪਠਾਨ- ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਭਾਜਨ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬੰਗਾਲ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਾਮਾਜਿਕ ਵਿਭਾਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ- 1. ਅਸ਼ਰਫ ਭਾਵ ਸ਼ਰੂ ਅਤੇ 2. ਅਜਲਫ। ਅਸ਼ਰਫ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੀਨ, ਅਤੇ ਇਸਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਧਮਤਾਂਤਰਿਤ ਹਿੰਦੂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਾਇਕ ਵਰਗ ਤੇ ਨਿਚਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂਤਰਿਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਲਫ ਅਰਥਾਤ ਨੀਚਾ , ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮੀਨਾ ਅਤੇ ਇਤਰ ਕਮੀਨ ਜਾਂ ਰਾਸਿਲ, ਜੋ ਰਿਜਾਲ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਹੈ, ਬੇਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਵਰਗ ਅਰਜਲ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਿਲੇਗਾ-ਜੁਲੇਗਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਸਰਵਜਨਿਕ ਕਬਿਰਸਥਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜੈਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰੀਯਤਾ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।
1. ਅਸ਼ਰਫ ਭਾਵ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ (ਪ) ਸੈਯਦ, (ਪਪ) ਸ਼ੇਖ, (ਪਪਪ) ਪਠਾਨ, (ਪਅ) ਮੁਗਲ, (ਅ) ਮਲਿਕ ਅਤੇ (ਅਪ) ਮਿਰਜਾ।
2. ਅਜਲਫ ਭਾਵ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ
(1) ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮੂਲ ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਰਫ ਸਮੁਦਾਇ, ਅਰਥਾਤ ਪਿਰਾਲੀ ਅਤੇ ਟਕਰਾਈ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
(2) ਦਰਜੀ, ਜੁਲਾਹਾ, ਫਕੀਰ ਅਤੇ ਰੰਗਰੇਜ।
(3) ਬਾੜੀ, ਭਟਿਆਰਾ, ਚਿਕ, ਚੂੜੀਹਾਰ, ਦਾਈ, ਧਾਵਾ, ਧੁਨਿਆ, ਗੱਡੀ, ਕਲਾਲ, ਕਸਾਈ, ਕੂਲਾ, ਕੁੰਜਰਾ, ਲਹੇਰੀ, ਮਾਹੀਫਰੋਸ਼, ਮੱਲਾਹ, ਨਾਲਿਆ, ਨਿਕਾਰੀ।
(4) ਅਬਦਾਲ, ਬਾਕੋ, ਬੇੜੀਆ, ਭਾਟ, ਚੰਬਾ, ਡਫਾਲੀ, ਧੋਬੀ, ਹੱਜਾਮ, ਮੁੱਚੋ, ਨਗਾਰਚੀ, ਨਟ, ਪਨਵਾੜੀਆ, ਮਦਾਰੀਆ, ਤੁਨਤੀਆ।
3. ਅਰਜਲ ਭਾਵ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਰਗ
ਭਾਨਾਰ, ਹਲਾਲਖੋਦਰ, ਹਿਜੜਾ, ਕਸੰਬੀ, ਲਾਲਬੇਗੀ, ਮੋਗਤਾ, ਮੇਹਤਰ।
ਜਨਗਣਨਾ ਅਧੀਕਸ਼ਕ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ। ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ-
“ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਧਿਕਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਥਾ ਵਪਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਅਤੇ...... ਹੋਰਾਂ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਐਸਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ , ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਛਾਸੀ ਨਿਕਾਯ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਵਰਗ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਪ੍ਰਾਯ ਕਠੋਰ ਸੰਗੋਤੀ ਹੈ, ਅੰਤਰ-ਵਿਆਹ ਉੱਪਰ ਰੋਕ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਨੀਚੀ ਜਾਤੀਆਂ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਕਈ ਘੁਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤੀ ਅਰਥਾਤ ਘੁਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਐਸਾ ਕਰਨ ਵੀਲੇ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੀ ਦੂਸਰੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਪਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਉਸੀ ਸਮੁਦਾਇ ਦਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ..... ਹਜਾਰਾਂ ਜੁਲਾਹੇ ਕਸਾਈ ਦਾ ਧੰਦਾ ਅਪਨਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ,ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਜੁਲਾਹੇ ਹੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”
ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਤੱਥ ਹੋਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤੈਅ ਹੀ ਇਹ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਛੂਆਛੂਤ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।” (ਪੇਜ 221-223)
9. ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ-- ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਦੁਖਦ ਹੈ। ਕਿੰਤੂ ਉਸ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਦੁਖਦ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਐਸਾ ਕੋਈ ਸੰਗਠਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰਿਆ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਨਮੂਲਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਜਗ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਉਨਮੂਲਨ ਹੇਤੂ ਸਕ੍ਰਿਅ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਬੁਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟਾ , ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੀ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਲ਼ੇਖਨੀਯ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੇਂਬਲੀ ਵਿੱਚ 1930 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਯੋਗ ਉਮਰ 14 ਸਾਲ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਧੇਅਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮਗ੍ਰੰਥ ਕੁਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਿੱਲ ਦਾ ਹਰ ਚਰਨ ਉੱਪਰ ਵਿਰੋਧ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਵਿਨਯ ਅਵਜਯਾ ਅਭਿਆਨ ਵੀ ਛੇੜਿਆ। ਸੋਭਾਗ ਨਾਲ ਉਕਤ ਅਧਿਨਿਯਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੇੜਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਭਿਆਨ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਵਿਨਯ ਅਵਜਯਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ। ਪੰਰਤੂ ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਤਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਬਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ।” (ਪੇਜ 226)
10. ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਨੀਤੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਕਸ਼ਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ- ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਮੀਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਆਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਗਰੀਬ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ। ਮੁਸਲਿਮ ਜੋਤਦਾਰ ਜਮੀਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮਿਹਨਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਜੁੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਿਹਨਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਇਹਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਮੀਰ ਖਿਲਾਫ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਟਕਰਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਮੁਸਲਿਮ ਜੋਤਦਾਰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਜਮੀਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਸ਼ੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਜਦੂਰ ਮਿਲ-ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਘਾਤ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਿਮ ਜਮੀਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਿਲ-ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ ਆਘਾਤ (ਨੁਕਸਾਨ) ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਐਸਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।” (ਪੇਜ 229-230)
11. ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਮਾਤਰਭੂਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ- ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਵਿਸ਼ਵ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੈ - ਦਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ। ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਦਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਉੱਪਰ ਸਾਸਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਐਸਾ ਹੋਣੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦੀ ਹੀ ਮਾਤਰ ਭੂਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ- ਕਿੰਤੂ ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ, ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਉੱਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਸੱਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਯ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਾਰਗਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” (ਪੇਜ 296-297
12. ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਾਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਜਿਹਾਦ- ਇਹ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹਿਜਰਤ ਹੀ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਆਗਿਆ ਜਿਹਾਦ (ਧਰਮ ਯੁੱਧ) ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦਾ ਇਹ ਕਰਤੱਵ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਾਸਨ ਦਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੋ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੋ ਦਾਰ-ਓਲ-ਇਸਲਾਮ (ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਘਰ) ਜਾਂ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਰਬ (ਯੁੱਧ ਦਾ ਘਰ) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਸਕ ਦਾ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਲਈ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਬਰ ਨੂੰ ਦਾਰ-ਓਲ-ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਰਤੱਵ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿਜਰਤ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਨਾਉਣ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਐਸੇ ਵੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਹਾਦ ਦੀ ਘੋਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।”
“ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਮਾਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਰ-ਉਲ-ਹਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਹਾਦ ਦੀ ਘੋਸ਼ਨਾ ਕਰਨਾ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਹਾਦ ਦੀ ਘੋਸ਼ਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਬਲਕਿ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਕਤੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਕਤੀ ਜਿਹਾਦ ਦੀ ਘੋਸਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। (ਪੇਜ 297-298)
13. ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਅਸਫਲ ਕਿਉਂ ਰਹੀ? - ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੀ ਵਿਫਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸ਼ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਤਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਮੁਟਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਿਰਫ ਭੌਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਮਾਤਰ ਪਰਛਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦਾ ਦਰਿਆ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਪੋਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੁਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਧਦੇ-ਵਧਦੇ ਆਮ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਲਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਖੁਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਉਹ ਖੁਦ ਉਸ ਜੈਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਇਹ ਅਵਸਾਦ, ਜੋ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਦੁਰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਪੇਕਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਅਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।” (ਪੇਜ 336)
14. ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ- ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਦੀ ਨਿਰਥਰਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬਦਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਬਦਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਿਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਘੱਟੋਂ-ਤੋਂ-ਘੱਟ ਦਿਖਦੀ ਤਾਂ ਸੀ, ਭਲੇ ਹੀ ਉਹ ਹਿਰਣ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇ ਵਰਗੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਨਾ ਉਹ ਦਿਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਆਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਹੈ।” (ਪੇਜ 178)
15. ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਲਈ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਹੀ ਇੱਕ-ਮਾਤਰ ਹੱਲ- ਇਹ ਗੱਲ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਦਾਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਾ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਐਸੇ ਉਪਾਅ ਖੋਜਣੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹੇਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਯੁਨਾਨ, ਤੁਰਕ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਜੈਸੇ ਸੀਮਿਤ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਕਿ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਨਤਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਨਾ ਅਪਨਾਉਣਾ ਅਤਿਅੰਤ ਮਜਾਕੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।”(ਪੇਜ 101)
16.ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕ-ਬਹੁਸੰਖਿਅਕ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੀ ਰਹੇਗੀ- ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੇ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁਰਨ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਜਾਤੀਯ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮੁੱਚੇ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛਿਤਰੇ ਹੋਏ ਹਨ- ਜਦੋਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੀਮਾਂਕਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਉਸੇ ਸਜਾਤੀਯ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਜਾਤੀਯ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੰਖਿਅਕ ਬਨਾਮ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤੀ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।” (ਪੇਜ 103)
17. ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਉਪਾਅ- ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਵੱਲ੍ ਆਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਨ: ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ , ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਦਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਪਰਿਚਿਤ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।” (ਪੇਜ 375)
18. ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ - ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੱਲ- ਦੂਸਰਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਾਂਤਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ । ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਜਨਤਾ ਇਸ ਸਮਾਧਾਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਛੁੱਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਉਡਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤ ਦੁਰੂਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਨਿਰ: ਸੰਦੇਹ ਇਹ ਇੱਕ ਆਂਤਿਰਕ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਾਮਲੇ ਉੱਪਰ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਤਾਂ ਹੋਸ਼ ਉਡਾਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁਰੂਹ।” (ਪੇਜ 385)
(ਸਾਰੇ ਉਦਾਹਰਨ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮਰਾਵ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਡਮਯ, ਖੰਡ 15- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ, 2000 ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ)

ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਭਿਅੰਕਰ ਭੁੱਲਾਂ

ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਭਿਅੰਕਰ ਭੁੱਲਾਂ

ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼। ਇਹ ਨਾਮ ਯਾਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੁਖੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਬੰਕਿਮ ਜੀ ਦੇ ਉਜਸਵੀ ਆਨੰਦ ਮੱਠ, ਕਦੇ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਦੇ ਅਰਵਿੰਦ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਕਦੇ ਵੀਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉਜਵੱਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦੂਸਰੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਕੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਐਸੇ ਹੀ ਸਨ? ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਅਖੰਡ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭੁੱਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਐਸੀ ਹੀ ਭੁੱਲ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਲਾਪਹਾੜ ਹੈ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਸੀ। ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੂਵਕ ਸੀ। ਪੂਰਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੇ ਉਸਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਸਨਾਲ ਇਸ ਕਦਰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ਼ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਯੂਵਕ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਨੇ ਕਾਲਾਚੰਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੁਸਲਿਮ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਿਸ਼ਕਾਰ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਾਲਾਚੰਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬਬੂਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦਾ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਬਲ ਉਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਨਾਅਰਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣੋ ਜਾਂ ਮਰੋ। ਪੂਰੇ ਪੂਰਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਜਿਆਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਪੂਰਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ, ਜਾਤੀਵਾਦੀ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹਠਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਸੰਕੀਰਣ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁਝ ਹਠਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਾਲਾਚੰਦ ਰਾਏ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ-
ਕਸ਼ਮੀਰ: ਸ਼ੈਵ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਧਵਜਵਾਹਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੱਸ਼ਅਪ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅੱਜ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਲ ਵਿਵਾਦਿਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਜੰਨਤ ਵਰਗੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ 700 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਿਤ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਸਲਾਮਿਕਰਨ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਰਿੰਚਨ ਸੀ। 1301 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉ4ਪਰ ਸਹਿਦੇਵ ਨਾਮਕ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਤੱਤਵਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸਤ ਵਿਵਸਥਾ ਫੈਲਾ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸਹਿਦੇਵ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਿੰਚਨ ਆਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਤਰਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚਲੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਹੋਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਹਮੀਰ ਸਵਾਤ (ਤੁਰਕੀਸਥਾਨ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਹਿਦੇਵ ਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਿਆਂ ਪਰੀਖਿਆ ਲਏ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਹਿਦੇਵ ਦੀ ਅਦੂਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲਕੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਤਾਤਾਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਡੂਲਚੂ ਨੇ 70,000 ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਹਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਰੂਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਦਯਾ ਉੱਪਰ ਛੱਡਕੇ ਸਹਿਦੇਵ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਦੇ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਡੂਲਚੂ ਨੇ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਕਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਹ ਇਸ ਉਦਘਰਨ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਕਰਮੰਨਯਤਾ ਅਤੇ
ਆਲਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਜਾਰਾਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੌਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੂਹੇ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਂਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸ਼ ਡੂਲਚੂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਈ ਗਈ ਹਿੰਸਾ ਰੁੱਕੀ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਣਾ ਪਿਆ, ਭਾਈ ਭਾਈ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ । ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਹੀ ਘਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਖਾਦ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾ ਸੀ। (2)
ਇਸ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਸਹਿਦੇਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਬਣ ਬੈਠਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਰਿੰਚਨ ਵੀ ਇਸ ਅਵਸਰ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਜਿਸ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੜੱਪਣ ਦਾ ਦਾਨਵ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਭਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਤਪਾਦ ਮਚਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਰਿੰਚਨ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਗੀ ਹੋਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੇਕਸ਼ਾਂ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇਸਲਈ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਭੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਕਹਲਵਾਇਆ ਕਿ ਰਿੰਚਨ ਸਮਝੌਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਛਲ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਰਿੰਚਨ ਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਪਰ ਰਿੰਚਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ 1320 ਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਕੋਟਾ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਟਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਿਚੰਨ ਉਦਾਸ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ੈਵਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮਗੁਰੂ ਦੇਵਾਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਿੰਦੂ ਬਣਨ ਦਾ ਆਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਾਸਵਾਮੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਅੰਕਰ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਨਾਲਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿੰਚਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। (3)। ਰਿੰਚਨ ਦੇ ਲਈ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਜੋ ਪਰਸ਼ਥਿਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਮ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਦੇਵਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਅਦੂਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਿੰਚਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨਸਵੇਰੇ ਆਪਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਧਰਮਗੁਰੂ ਮਿਲੇ। ਉਸਦਾ ਹੀ ਮੱਤ ਆਪ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਿੰਚਨ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੈਰ ਕਰਨ ਨਿੱਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਸੂਫੀ ਬੁਲਬੁਲ ਸ਼ਾਹ ਅਜਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲਿਆ। ਰਿੰਚਨ ਨੂੰ ਅੰਤਤ ਆਪਣੀ ਦੁਵਿਧਾ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਆਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਬੁਲਬੁਲਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗਰਮ ਲੋਹਾ ਦੇਖਕੇ ਤੁਰੰਤ ਚੋਟ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਖਮੀ ਪੰਛੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇੱਤੇ ਮਦਦ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰਿੰਚਨ ਨੇ ਵੀ ਬੁਲਬੁਲ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ਼ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ 500 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰ , ਹੱਤਿਆ, ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਇਹ ਅਪਚ ਦਾ ਰੋਗ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰੁੱਕਿਆ।ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜ; ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠੇ। ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮਾਰਥ ਟ੍ਰਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਰਾਜੌਰੀ ਪੁੰਛ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ੱਟ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੇਹਲਮ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ਼ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਜਿਸ ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਰਿੰਚਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ 500 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਥੱਲੇ ਰੁੰਦਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹਿੰਦੂ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੰਦਵਾਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅੱਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪੰਡਿਤ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ (4)।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਨਕ ਜਿੰਹਨਾਂ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ-
ਪਾਕਿਸਤਾਨ। ਇਹ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ 1947 ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਸੰਹਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹੋਣਾ ਯਾਦ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਵ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਈ ਗਈ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕਰਮਭੂਮੀ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਾਤਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਅਖੰਡ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਨਕ ਜਿੰਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸੀ ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ। ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਦਾਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਤੇਜ ਬਹਾਦੁਰ ਸਪਰੂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਪਰ ਅਫਗਾਨ ਗਵਰਨਰ ਅਜੀਮ ਖਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਤੇਜ ਬਹਾਦੁਰ ਸਪਰੂ ਖਾਨ ਦੇ ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਘੋਟਾਲੇ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਵਿਕਲਪ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਮ੍ਰਿਤਯੂਦੰਡ , ਦੂਸਰਾ ਸੀ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਇਸਲਾਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਆਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ (5)। ਇਸੀ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਇਕਬਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਨਕ ਜਿੰਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ।
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਹਨਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਖੋਜਾ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਸੱਦਰੂਦੀਨ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਖੋਜਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਚੋਟੀ, ਜਨੇਊ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੋਜਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਛਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਾਗ ਉੱਠੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਪਚਣ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਾਗ ਉੱਠਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੋਜਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਅਸਵਿਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਿਰਣੈ ਨਾਲ ਹਤਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਜਿੰਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦੇ ਲਈ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਦੇ ਲਈ ਹਿਦੂੰਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਸੀ ਜਹਿਰੀਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਜਨਕ ਬਣਿਆ(6)। ਜੇਕਰ ਹਿੰਦੂ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਹੀ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਅਨੇਕ ਭੁੱਲਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਏਗਾ ਤਾਂ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਖੂਨ ਦੇ ਹੰਝੂ ਰੌਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ , ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਅੱਜ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਪਿਆਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਕੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਅਪਚਣ ਰੋਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰਦਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਖੇਤਰ-ਭਾਸ਼ਾ, ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਗਰੀਬ-ਅਮੀਰ, ਛੋਟਾ-ਵੱਡਾ ਆਦਿ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹਿਦੂ ਸਮਾਜ ਕੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਛੜੇ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪਾਚਕ ਸ਼ਮਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਇੱਕ ਭੀਸ਼ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਇਸੇ ਅਪਚ ਰੋਗ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਕਿ ਰੁੱਖ ਕਿੱਕਰ ਦਾ ਲਗਾਕੇ ਅੰਬ ਦੀ ਚਾਹਤ ਕਿਉਂ, ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਉੱਪਰ ਸਟੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਵਿਵਕੇ ਆਰਿਆ (ਦਿੱਲ਼ੀ)
ਸੰਦਰਭ
(1) ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ, ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਸ਼, ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਨ-1989 (ਹਿੰਦੀ), ਭਾਰਤ ਡਿਸਵਰੀ ਪੁਸਤਕਾਲਯ: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਥਾਨ, 91
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਅਧਿਆਏ: ਰਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਨਕਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ: ਬਲਰਾਜ ਮਧੋਕ
(2) ਰਾਜਤਰੰਗਿਨੀ, ਜੋਨਾਰਾਜ ਪੇਜ 152-155
(3) ਰਾਜਤਰੰਗਿਨੀ, ਜੋਨਰਾਜਾ ਪੇਜ 20-21
(4) ਵਿਅਥਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਨਰੇਂਦਰ ਸਹਿਗਲ ਪੇਜ 59
(5) R.K. Rarimu, the author of History of Muslim Rule in Kashmir, and Ram Nath Kak, writing in his autobiography, Autumn Leaves
(6) ਯੁਗਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨਕੇ ਮ੍ਰਿਤਯੂਜਯ ਪੂਰਖੇ-ਵਿਰੇਧਰ ਸੰਧੂ ।ਅਮਰ ਬਲਿਦਾਨੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਓਵੈਸੀ ਦਾ ਬਿਆਨ

ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਓਵੈਸੀ ਦਾ ਬਿਆਨ

(ਓਵੈਸੀ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਆਪਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚੀਸਤਾਨ ਰੈਂਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੁਲਲਿਮ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਬਰਤਾਓ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਅਰੁਣ ਲਵਨੀਆ...

“ਉੱਨੀ ਵੀਹ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬਲੌਚ ਫੌਜ ਆਈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਬਚਾਕੇ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।”
ਵਿਭਾਜਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੰਨਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਉੱਪਰ ਜੀ ਟੀ.ਵੀ. ਉੱਪਰ ਕਹੀ ਸੀ। ਖੰਨਾ ਜੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਵੀਜਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਸ਼ਤੈਨੀ ਘਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ। ਧਿਆਨ ਦੇਵੋ, ਬਲੌਚ ਫੋਜ ਜਿਸਨੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਹੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਵੱਈਆ ਬਲੌਚ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਈ ਰਿਹਾ।

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ-ਬਲੂਚੀ ਭਾਈ-ਭਾਈ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਲੌਚ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਚਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਸਹਿਯੋਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਮੱਦਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਉਲਝਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੜ੍ਹੇ ਠੀਕ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚਸਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ , ਉਹ ਉੱਤਮ ਕੂਟਨੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਝਾ ਹਿੱਤ ਵੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲਯ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਐਸੇ ਬਲਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਲੌਚਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ। ਬਗਾਵਤ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਤਾਂ ਆਓ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਉਪਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਭੁੱਲੀ ਬਿਸਰੀ ਯਾਦਾਂ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਵਾਂਗੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਦੇ ਦਿਨ ਸਵਤੰਤਰ ਹੋਕੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦਾ ਦਰਦ ਝੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਬਕ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਅੱਜ ਇਸ ਪਾਵਨ ਤਿਉਹਾਰ ਉੱਪਰ ਹਿੰਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭਾਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਤੱਥਾਂਨਵੇਸ਼ੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਭਾਰਤ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੁਬਾਨੀ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਬਣਾਉਣਾ। ਇਸੀ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਗਾਂਧੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਜੀ.ਡੀ. ਖੋਸਲਾ ਲਿਖਿਤ, 1949 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਪੁਸਤਕ “ਸਟ੍ਰਨ ਰਿਐਲਿਟੀ” ਵਿਭਾਜਨ ਦਾ ਖੂਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ( 1946-47 ਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ)’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੀਚੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੰਦ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਸੀ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
-11 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਡੀਆਂ ਖੂਨ ਦਾ ਕੁੰਡ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਸਤੇ ਉੱਪਰ ਹੀ ਪਕੜ ਕੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਨਰ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚ ਰੈਂਜੀਮੈਂਟ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 14 ਅਤੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਅੰਧਾਧੁੰਦ ਨਰਮੇਧ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਇੱਕ ਗਵਾਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਨੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਪੂਰਵਕ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟਿਆ।
- 19 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਘੱਟ ਕੇ ਮਾਤਰ ਦੱਸ ਹਜਾਰ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵੈਸੀ ਹੀ ਬੁਰੀ ਸੀ। ਪੱਟੋਕੀ ਵਿੱਚ 20 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਸੌ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚ ਮਿਲੀਟਰੀ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।
- 25 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਦੋ ਵਜੇ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਬਾਜਾਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚੀ। ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਪਾਯੁਕਤ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆਂ। ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਰਫਿਉ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਲੋਕ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਦੌੜੇ। ਪੰਜਾਬ ਸੀਮਾ ਬਲ ਦੇ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਬਰਸਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਦੂਸਰੇ ਹਕੀਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਢਾਈ ਵਜੇ ਮੁੱਖ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਹਸਪਤਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਤਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜਖਮੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਜਾਂ 25 ਜਾਂ 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਝੁੰਡ ਦੁਆਰਾ ਛੁਰਾ ਜਾਂ ਭਾਲਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਖਮੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੜੀ ਹੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਖਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸੌ ਭਰਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੌ ਸੌ ਚਲੰਤ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਨੀ ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਜੋਕਿ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨੰਗੀਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ਼ ਭਿਅੰਕਰ ਦੁਖਦ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਗੁਜਰੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਦੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ , ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸ਼ੀ। ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਤਾਹਤੋਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਹਤਾਹਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਜਖਮੀ ਬੱਚੇ ਸਨ।
- ਸੇਖਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਰਦਾਰ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿੱਲ ਵਿੱ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਅੱਠ ਹਜਾਰ ਗੈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਵਜੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਲੌਚ ਮਿਲੀਟਰੀ ਨੇ ਮਿੱਲ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਾਇਰ ਮਿੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਮਿਲੀਟਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹਰਾ ਝੰਡਾ ਲੈਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਆਪ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੋ ਹਜਾਰ ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜੋਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾਇਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਹਜਾਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ ਆਏ। ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਮਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਢੇਰ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਤੀਹ-ਚਾਲੀ ਲੱਖ ਜਮਾਂ ਹੋ ਗਏ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਉਠਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਛਟਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਬਲੋਚ ਸੈਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਛੇੜਣ ਉਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੇ ਸੈਨਿਕ ਉੱਪਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਗਲੀ ਲਾਇਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਉੱਠਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
- 1 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਰਗੋਧਾ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਫਿਲਾ ਲਾਇਲਪੁਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਭਾਗ ਰੇਲਵੇ ਫਾਟਕ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਫਾਟਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਿਆ। ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਕਾਫਿਲੇ ਉੱਪਰ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰੱਖਿਅਕ ਦਲ ਦੇ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ। ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਖੁੱਲਕੇ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
- ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਰਿਆ ਸਕੂਲ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸ਼ਿਵਿਰ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸ਼ਿਵਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਰ ਵਾਲੇ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕ ਅਨੇਕ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਉਤਪੀੜਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਗਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਿਰ ਉੱਪਰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਹੋਏ। ਸੈਨਾ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਬਰਸਾਈ। ਸ਼ਿਵਿਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਪੱਤੀ ਲੁੱਟ ਲਈ ਗਈ। ਮਾਰੇ ਗ ਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਆਕਲਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਦਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਾਬ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।
- ਕਰੋਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਸੰਹਾਰ ਹੋਇਆ। 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਡੇਢੇਵਾਲ ਪਿੰਡ ਉੱਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੰਬੜਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨੇ ਮੱਦਦ ਦੇ ਲਈ ਦਸ ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਦੌ ਸੌ ਰੁਪਏ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। 9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਲੌਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਕਰ ਅੰਦਰ ਕਿਰੋਸੀਨ ਪਾਕੇ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਦਿਆਂ-ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ 65 ਲੋਕ ਜਿੰਦਾ ਜਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਇਹ ਲੇਖ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਚੁਨਿੰਦਾ ਯਾਦ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਤਾਂਡਵ 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲਕੇ ਮਾਨਵ ਮਾਤਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 1200 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅਰਾਜਕਤਾ ਅਤੇ ਮਜਹਬੀ ਕੱਟੜਤਾ ਨੂੰ ਝੱਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।। ਹੁਣ ਵੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦੀ।। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ।। ਓਮ।।।

ਅਰਬੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ ਸੀ ?

ਅਰਬੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ ਸੀ ?

ਯੇਰੁਸ਼ਲਮ (ਇਜ਼ਰਾਇਲ) ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ “ਬੈਤ ਅਲ ਮੁਕੱਦਸ ” ਯਾਨੀ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 8 ਲੱਖ ਦਿਨਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕਾਲਯ ਹੈ ਜੋਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

#ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਹਜਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਡੂਲਿਪੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆ ਹਨ, ਜੋਕਿ ਊਠ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ, ਖਜੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ, ਇਬਰਾਨੀ, ਸਿਰਿਆਨੀ, ਮਿਸ਼ਰੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।

#ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਠ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪੁਸਤਕ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਸੈਰੂਲਕੁਲ” ਜੋਕਿ ਅਰਬ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ “ਅਸਮਈ” ।

#ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋਕਿ ਅਲਿਫ ਲੈਲਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ “ਖਲੀਫਾ ਹਾਰੂੰ ਰਸ਼ੀਦ” ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 1336 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ।।

#ਅਤੇ ਇਹੀ “ਅਸਮਈ” ਨਾਮਕ ਲੇਖਕ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾਮਾਨ ਸੀ , ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਰਬੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ “ਸੈਰੂਲਕੁਲ” ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਤਾਂ ਅਸਮਈ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ ਉਹ ਕੁਝ ਐਸੇ ਸੁਣਾਇਆ-

(1.)- ਮੱਕਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਅਰਬਵਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲੁੱਟ-ਪਾਟ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲੱਗੀ। ਤਾਂ ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਰਬ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਐਸੇ ਮਹੀਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ “ਅਸ਼ਹਰੂਲਹਰਾਮ” (ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ “ਅਕਾਜ਼” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

(2.)- ਅਕਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (ਕਸੀਦੇ) ਪੜ੍ਹਣ ਦੇ ਲਈ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ 10 ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਉੱਪਰ ਖੁਦਵਾ ਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉੱਠ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਖਜੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਕੇ ਮੱਕਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਕਵੀ ਸ਼ਿਰੋਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

(3.)-ਐਸੇ ਹੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਸੀਦੇ ਮੱਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

(4.)- ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕਰਕੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਖੈਬਰ ਦੀ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਮੱਕਾ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਪਈਆਂ 360 ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਸੀਦੇ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਲਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ “ਹਸਨ ਬਿਨ ਸਾਬਿਤ” ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਰਹੇ ਕਸੀਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁਮੁੱਲ ਕਸੀਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਕੇ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਸੀਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਏ ਪਾਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲਿਆ ।

(5.)- ਇਹ ਕਸੀਦੇ “ਹਸਨ ਬਿਨ ਸਾਬਿਤ” ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਤੀਸਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ “ਮਸਲਮ ਬਿਨ ਅਸਲਮ ਬਿਨ ਹਸਾਨ” ਦੇ ਪਾਸ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਆਏ। ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਲੀਫਾ ਹਾਰੂੰ ਰਸ਼ੀਦ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਘਾ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ। ਜਿਸਦੀ ਚਰਚਾ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਸੀ। ਤਦ ਮਸਲਮ ਖਲੀਫਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਸੀਦੇ ਲੈਕੇ ਬਗਦਾਦ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ।

(6.)- ਮਸਲਮ ਨੇ ਇਹ ਕਸੀਦੇ ਮੈਨੂੰ (ਅਸਮਈ ਨੂੰ) ਦਿਖਾਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 11 ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕਸੀਦੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਵੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲਬੀ ਬਿਨ ਅਖਤਰ ਬਿਨ ਤੁਫਰਾ ਦੇ ਹਨ, ਜੋਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਉੱਪਰ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। ਬਾਕੀ 8 ਕਸੀਦੇ ਉੱਠ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਉੱਪਰ ਹੋਰਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਲਬੀ ਨਾਮਕ ਕਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 2300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1336+2300 = 3636 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਇਆ।

(7.)- ਮਸਲਮ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਅਮੀਰੂਲਮੋਮੀਨ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ।
ਲਬੀ ਬਿਨ ਅਖਤਰ ਬਿਨ ਤੁਰਫਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿ ਅਰਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਸ਼ੇਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਸੈਰੂਲਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਨ। 

ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਈ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ :-

(1) ਅਯਾ ਮੁਬਾਰਕ-ਅਲ-ਅਰਜੇ ਯੁਸ਼ਨਿਨਹਾ ਮਿਨ-ਅਲ-ਹਿੰਦ। ਵ ਅਰਦਿਕਅਲਾਹ ਯਨਨਜਿਜਲਜਿਕਰਤੁਨ।।
ਭਾਵ- ਐ ਹਿੰਦ ਦੀ ਪੁੰਨ ਭੂਮੀ ਤੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਲਹਾਮ ਅਰਥਾਤ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਉੱਪਰ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ।

(2) ਵਹਲ ਬਹਲਯੁਤੁਨ ਐਨਕ ਸੁਬਹੀ ਅਰਬ ਅਤ ਜਿਕੂ। ਹਾਜਿਹੀ ਯੁਨਨਜਿਲ ਅਰ ਰਸੂਲੁ ਮਿਨ-ਆਲ-ਹਿੰਦੂਤੁਨ।।
ਭਾਵ- ਉਹ ਚਾਰ ਅਲਹਾਮ ਵੇਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਨੂਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ , ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸੂਲਾਂ ਉੱਪਰ ਨਾਜਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

(3) ਯਕੁਲੁਨ-ਅੱਲਾਹਾ ਯਾ ਅਹਲ-ਅਲ-ਅਰਜੇ ਆਲਮੀਨ ਕੁਲਲਹੁਮ। ਫੱਤਤਬਾਉ ਜਿਕਰਤੁਲ ਬੀਦਾ ਹਕਕਨ ਮਾਲਮ ਯੁਨਜਿਜਲੇਤੁਨ।।
ਭਾਵ- ਅੱਲਾ ਨੇ ਤਮਾਮ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਵੇਦ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਰਨ ਕਰੋ ਜੋਕਿ ਨਿਰ ਸੰਦੇਹ ਮੇਰੀ ਔਰ ਸੇ ਨਾਜਿਲ ਹੁਏ ਹੈਂ।

(4) ਯ ਹੁਵਾ ਆਲਮੁਸਸਾਮ ਵਲ ਯੁਜੁਰ ਮਿਨਲਾਹਿ ਤਨਜੀਲਨ। ਫ਼-ਐਨਮਾ ਯਾ ਅਖੀਰੂ ਤਬੀਅਨ ਯਯਸ਼ਿਸ਼ਬਰੀ ਨਜਾਤੁਨ।।
ਭਾਵ- ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਲਾ ਨੇ ਨਾਜਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਭਾਈਓ ਉਸੀ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਰਨ ਕਰੋ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਰਥਾਤ ਬਸ਼ਾਰਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

(5) ਵ ਇਸਨੈਨਾ ਹੁਮਾ ਰਿਕ ਅਥਰ ਨਾਹਿਸੀਨਾ ਉਖਵਤੁਨ। ਵ ਅਸਤਾਨਾ ਅਲਾ ਉਂਦਵ ਵ ਹੁਵਾ ਮਸ਼ਅਰਤੁਨ।।
ਭਾਵ- ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋ ਰਿਗ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਹਨ ਜੋਕਿ ਸਾਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਤੰਭ ਹਨ, ਜੋਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੀਏ।।

ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਪਸ਼ੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲਬੀ ਨਾਮਕ ਕਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨਾ ਆਸਥਾਵਾਨ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦਾਂ ਨਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਕਸੀਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ੱਟ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕੇਦ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਆਰਿਆ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਤੀਤ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸੇ । ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਅੱਜ ਵੀ)। ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹੋਣ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਅਰਵ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰਵ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਹੈ ਘੋੜੇ ਦਾ। ਅਤੇ ਅਰਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ( ਜਿੱਥੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵਮੱਤ, ਬੁੱਧਮੱਤ, ਅਤੇ ਵਾਮਮਾਰਗ ਆਦਿ ਦ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਬੁੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਗਰ ਘਿਰਣਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਤਪ੍ਰਸਤ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀ ਸੀ? ।।ਓਮ।।

ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ

ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ

ਡਾਕਟਰ ਵਿਵੇਕ ਆਰਿਆ 

ਰਾਮ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੈਯੰਤੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸਰਵਜਨਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇਕੇ ਐਸੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਵਸਰਵਾਦਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਪਿਤੂ ਇੱਕ ਸੁਨਿਜੋਯਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਾਲ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਮਾਨਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੰਡਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿੱਥਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਅਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਅਗਨੀ ਪਰੀਖਿਆ , ਸੀਤਾ ਵਨਗਮਨ, ਸ਼ੰਭੂਕ ਮਾਰਨਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਛਾਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕੱਦ ਨੂੰ ਬੌਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਗਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਐਸੇ ਤੱਥ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖੇਗਾ।।।।
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਬਨਾਮ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ...

ਰਾਮਾਇਣ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰਪ੍ਰੇਮ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਸੰਬੰਧ, ਭਾਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਐਸੇ ਅਨੂਠੇ ਵਿਵਰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਰਾਜਯਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਜੀ ਨੂੰ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਮਿਲਣ ਉੱਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉੱਪਰ ਭੋਰਾਂ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ 14 ਸਾਲ ਵਨਵਾਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਮਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੁੱਖ ਤਿਆਗ ਕਰੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਬਨਵਾਸੀ ਵਸਤਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਸ਼ਟ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੱਛੁਕ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਈ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਾਜ ਵਿਅਰੱਥ ਹੈ। ਜਿਸ ਭਰਤ ਦੇ ਲਈ ਕੈਕਈ ਨੇ ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਲਤਾੜਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਿਰਾਜਦੇ ਹਨ। ਭਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਨੀਯ ਅਤੇ ਅਨੁਕਰਨੀਯ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਹੈ।

ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿੰਦੂਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ 99 ਭਰਾਵਾਂ ਨੁੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਕਾਲ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਭਾਈ ਦੂਸਰੇ ਭਾਈ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੁੱਖ ਤਿਆਗਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਭਾਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿੱਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਕਾਲ ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈ ਦੂਸਰੇ ਭਾਈਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ।।

ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਿਆਂਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਦੇ ਲਈ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਜੀਵੰਤ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨੂੰ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਰਿਆਦਾਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।ਰਾਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮਗਰ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਰਾਵਨ ਉਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਛੈਯਾ ਉੱਪਰ ਪਏ ਰਾਵਨ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਲਕਛਮਣ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੱਤਰੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ..

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਖ ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕੀ ਹੀ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੋਕ ਨੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਤਕਸ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰਦੋਹ ਦਾ ਦਮਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਆਲੂ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਵਾਤਸੱਲਯ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਦੀਵੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਰਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਵਿਵਸਥਿਤ ਸੀ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ, ਦੁਰਾਚਾਰ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਆਦਿ ਤਾਂ ਦੂਰ ਆਮ ਚੋਰੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਕਦੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਕਰ ਵੇਦ ਦਾ ਸਵਾਧਆਇ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪੁਰਸ਼ ਵਪਾਰ , ਖੇਤੀ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਕਾਲ, ਹੜ੍ਹ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ। ਐਸੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜ ਕੇਵਟ ਅਤੇ ਭੀਲਨੀ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਜੂਠੇ ਬੇਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਉੱਪਰ ਸੰਭੂਕ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਅਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਸੀ ਹੀ ਮਿਲਾਵਟ ਸੀਤਾ-ਅਗਨੀ ਪਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵਨਗਮਨ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਵੀ ਕਰੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਸ਼ੜਕਾਂ ਬਣਵਾਈ, ਖੂਹ ਖੁਦਵਾਏ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸ਼ਾਲਾ ਬਣਵਾਈਆਂ ਆਦਿ। ਮਗਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਐਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤਿ-ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਰਾਜ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਕਵਚ ਅਤੇ ਅਸ਼ਤਰ ਛੁਡਵਾ ਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪਰਿਨਾਮ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ। ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਛੱਤਰੀਯ ਧਰਮ ਦਾ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਤਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਆਦਿ ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸੇ ਤੱਥ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਮਗਧ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਖਾਰਵੇਲਾ ਤੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸ਼ਾਲੀਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਹਾਰ ਮੰਨਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਅਤਿ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਨਤੀਜੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਨੇ ਭੁਗਤੇ। ਸਿੰਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਜੈਸਾ ਉਦਾਹਰਨ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਧ ਨੇ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਾਥ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਚੱਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਸਨਕ। ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ 84000 ਬੁੱਧ ਵਿਹਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ਼ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਨਾਲ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਕੌੜ੍ਹੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਰਾਅਰਧ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਭੱਵਯ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਮ ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਚਰਿੱਤਰਾਰਥ ਕਰਦਾ ਹੈ
“ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ”



।।ਜੈ ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ।।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ : ਕੀ ਉਹ ਸੰਤ ਸੀ

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ : ਕੀ ਉਹ ਸੰਤ ਸੀ ?


ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੀਲੇ ਬਾਰਡਰ ਵਾਲੀ, ਸਰ ਤੱਕ ਢਕੀ ਹੋਈ, ਸਫੈਦ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਬਜੁਰਗ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਝੁਰੜੀਆਂ ਭਰਿਆ ਚਿਹਰਾ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦ ਬਣਕੇ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਨਾਥਾਂ, ਦੀਨਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੌਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿਉੰਕਿ ਆਪ ਨੁੰ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੁਸਰੇ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਆਪ ਅਜੇ ਅਣਜਾਣ ਹੋ। ਉਸੇ ਦੂਸਰੇ ਪਹਿਲੂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੀ ਇਸ਼ ਲੇਖ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਸੱਚ ਜੇਕਰ ਕੌੜਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ ਜੇਕਰ ਸੇਵਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਲਾਲਚ, ਲੋਭ, ਪ੍ਰਲੋਭਨ, ਡਰ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੰਮ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੇ ਲਈ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਖਪਾਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ , ਜੋ ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਣ।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ, 1910 ਨੂੰ ਸਕੋਪਜੇ ਮੇਸੇਡੋਨਿਆ(1) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 24 ਮਈ 1931 ਨੂੰ ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਆਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀ ਹੀ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਕਲਕੱਤਾ ਆਉਣ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਉਗਰਾਹੀ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਚਰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਕਰਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਯਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ , ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੈਵਿਕਾ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਸੀਹਾ, ਲਾਰਜਰ ਦੈਨ ਲਾਈਫ ਵਾਲੀ ਦਿੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੈਟਿਕਨ ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਆਰੋਪ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਰਿਹਾ। ਗੌਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਰੋਪ ਪੱਛਮ ਦੀ ਪ੍ਰੈੱਸ (2) ਜਾਂ ਇਸਾਈ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਸਨ (3) (4) ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਦੇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (5)। ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰੀਬ ਇਸਾਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਗੈਰ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਉੱਚਾ ਉਠਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਰੁਚੀ ਹੋਣਾ ਕਿਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਈ ਗਿਆਤ ਅਤੇ ਅਗਿਆਤ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮਦਰ ਨੇ ਕਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਧਨਦਾਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੈਸੀ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ ਅਮੇਰਿਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਰਾਬਰਟ ਮੈਕਸਵੈਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਫੰਡਸ਼ ਵਿੱਚ 450 ਮਿਲੀਅਨ ਪੌਂਡ ਦਾ ਘੋਟਾਲਾ ਕੀਤਾ (6)। ਉਸਨੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ 1.25 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਠਭੂਮੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਹੈਤੀ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਜੀਨ ਕਲਾਉਡ ਡੂਵਾਲੀਏ ਨੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਹੈਤੀ ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹੈਤੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਿਗਾੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਜੰਮਕੇ ਲੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ । ਟੈਰੇਸਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਤਾਰੀਫਾਂ ਦੇ ਪੁੱਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਨ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਚਾਰਲਸ ਕੀਟਿੰਗ ਤੋਂ 1.25 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਸਰ ਦਾ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੀਟਿੰਗ ਮਹਾਂਸ਼ਯ ਉਹੀ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਟਿੰਗ ਸੈਵਿੰਗਸ ਐਂਡ ਲੋਨਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ 1980 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਮੱਧਵਰਗ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਚੂਨਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ ਹੋਈ ਸੀ (7)। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੇ ਜੱਜ ਨੂੰ ਕੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੱਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕੀਟਿੰਗ ਨੇ ਗਬਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਉਸੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਵਾਪਿਸ ਲੌਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਤਾਂਕਿ ਨਿਮਨ- ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਲੇਕਿਨ ਉਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਚੁੱਪੀ ਸਾਧ ਲਈ।

ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਸ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਸਾਨ ਸੀਲਡਸ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਕਮ ਜਮਾ ਮਿਲੀ। ਸੁਸਾਨ ਸੀਲਡਸ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 9 ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਸਾਨ ਦੀ ਚੈਰਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਦਾਨ ਅਤੇ ਚੈੱਕਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਇਆਂ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਦੀਨ-ਹੀਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਫਾਲਤੂ ਹੀ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ (8) ?

ਦਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੇਵਾ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਰੂਪ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਦ ਫਾਇਨਲ ਵਰਡਿਕਟ ਪੜ੍ਹੋ (9)। ਲੇਖਕ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈਡੀਕਲ ਪੱਤਿਰਕਾ Lancet ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਰਾਬਿਨ ਫਾਕਸ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਦਰ ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸਥਿਤ ਚੈਰਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਸਾਧਾਰਨ ਅਨਅਲੈਰਜਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਉਪਲਬੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਟਲਾਈਜਡ ਸਿਰਿੰਜ਼ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਬੇਸਹਾਰਾ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਇੰਨੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਨੱਨ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਲਈ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੁਦ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਮਰੀਜਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨੱਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਕੱਤਾ ਨਿਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਵਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਸਨ।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਆਪਣੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਦਾ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਭੱਜਕੇ ਕਲਕੱਤਾ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਸਨ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਰਭਪਾਤ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੈ। ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਜੰਮਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ(10)।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਪਾਤਕਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਾਤਕਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ (11)। ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਸਨਮਾਨ ਦੇਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜਾ ਉਤਾਰਿਆ। ਭੋਪਾਲ ਗੈਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਕੇ 4000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਹੋਰਨਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਤਾਬੜ-ਤੋੜ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਭੋਪਾਲ ਆਈ, ਕਿਸ ਲਈ ? ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ? ਜੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਅਨੁਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੇ ਮੈਨੇਂਜਮੈਂਟ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (12)। ਅਤੇ ਅੰਤ ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਵਾਰੇਨ ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਮੇਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਤੱਕ ਦਰਜ ਨਾ ਕਰਵਾ ਸਕੀ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਹਿਚੇਨਸ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿਰਿਆਕਲਾਪਾਂ ਉੱਪਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਿਲਮ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਚੈਨਲ-ਫੋਰ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਾਫੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਅਰਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਲਕੱਤਾ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈਲਸ ਐਂਜਲ (ਨਰਕ ਦੀ ਪਰੀ)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮੁਦਾਯ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮੁਦਾਯ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਪ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੈਰਿਟੀ ਚਲਾਉਣਾ, ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਚਲਾਉਣਾ, ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਦਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹਨ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਟੈਮਪਲਟਨ ਸਨਮਾਨ, ਨੋਬਲ ਸਨਮਾਨ, ਮਾਨਦ ਅਮੇਰਿਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਜੈਸੇ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮਿਲੇ ਸਨ (13)।
ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1994 ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਆਰਕਸ਼ਣ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਧਰਨੇ ਉੱਪਰ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਤਦ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਮਦਰ ਦਲਿਤ ਇਸਾਈ ਜੈਸੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ (14)। ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਆਜਾਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸਾਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਸਾਈਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ। ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਦਾਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੁੰ ਦੇਖ ਲੈਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੰਤ ? ਸੀ (15)।
ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹਤਰੀਨ ਤੋਂ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹਸਪਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੁੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਇਲਾਜ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹੀ ਉਪਚਾਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਨਾਥ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਚੰਦਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ, ਲੇਕਿਨ ਐਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਾਰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਇੱਕ ਮਰੀਜ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰਾ ਦਰਦ ਠੀਕ ਵੈਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜੈਸਾ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਉੱਪਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਮਹਾਨ ਮਸੀਹ ਤੈਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਦ ਮਰੀਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਈਸਾ ਮੈਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ।

ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਚੰਦਾ ਉਗਰਾਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਡਰਾਮਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਪੋਪ ਜਾਨ ਪਾਲ ਨੂੰ ਮਦਰ ਨੂੰ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਸੰਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ (ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਰ ਦੇ ਲ਼ਈ) ਦਰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੋਪ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਿੱਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮਹਿਲਾ ਜਿਸਾਦ ਨਾਮ ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਸਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਟਿਊਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੈਲੂਰਘਾਟ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰੰਜਨ ਮੁਸਤਾਫ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਮੋਨਿਕਾ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਮਾਰੀ ਲਗਭਗ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਸਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਾਕੇਟ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਟਿਊਮਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਸਰਾ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਸੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦਾ ਈਸਾਈ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਸੈਕੂਲਰ ਲੇਖਕ ਉਸ ਉੱਪਰ ਖੂਬ ਚੂਸਕੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਇਸਾਈ ਸਮਾਜ ਹੀ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਦਾ ਮਹਿਮਾ ਮੰਡਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸੈਕੂਲਰ ਲੇਖਕ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਤਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ (16)।

ਜਦੋਂ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਸਦ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਿਆਗੀ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਸਵਤੰਤਰਯ ਵਿਧੇਅਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (17)। ਤਾਂ ਇਸੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਇਸ ਵਿਧੇਅਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਾਈ ਸਮਾਜ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੋਜਗਾਰ, ਅਨਾਥਆਲਿਆ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਤਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇਸਾਈ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਹੀ ਸੇਵਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਉਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਸਾਈ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ (18)।
ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਧਰਮਾਂਤਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸੰਤ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੁੰਣਗੇਂ ?

ਡਾ. ਵਿਵਕੇ ਆਰਿਆ....

(1) Skopje is the capital of the Republic of Macedonia.
(2) Interview of Hemley Gonzalez, founder of STOP The Missionaries of Chairty.
(3) The Missionery Position: Mother Teresa in theory and practce by Christopher HItchens.
(4) Ref.- The interview with Sally Warner.
(5) ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਜੋ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਜਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਸੰਪਦਾਇਕ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਹੈ।
(6) Chap 2, The Missionery Position : Mother Teresa in Theory and Practice by Christopher Hitchens
(7) Ibid
(8) Mother Teresa : Where Are Her Millions ? By Walter Wuellenweber
(9) Mother Teresa :The Final Verdict By Aroup Chatterjee
(10) Picking Up the Pieces : 1971 War Babies Odyssey from Bangladesh to Canada by Mustafa Chowdhury
(11) Mother teresa (The Centenary Edition) by Chawla, Navin
(12) The Saint & The Sceptic Is research enough to bust the Mother Teresa myth ? by Dola Mitra,
Article in Outtook Magazine March, 2013 Edition.
(13) Christopher Hithchens and his book The Missionery Position remain the original blasters of the Mother Teresa myth, asserting hers was an image created assiduously in the eyes of the media.
(14) Mother Teresa : The final Verdict By Aroup Chatterjee
(15) ਬਾਗੀ ਦਯਾਨੰਦ : ਸਵਾਮੀ ਵਿੱਦਿਆਨੰਦ
(16) Mother Teresa : The final verdict by Aroup Chatterjee
(17) The freedom of Religion bill 1978 by Om prakash Tyagi
(18) Vindicated by Time: The Niyogi Committee Report on Christian Missionery Activities, Chap 2............

ਸਾਈਂ ਭਗਤ ਅਤੇ ਆਰਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦ

।।ਲੇਖਕ- ਪੰਡਿਤ ਰਵਿੰਦਰ ਆਰਿਆ ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ।।


ਸਾਈਂ ਭਗਤ ਅਤੇ ਆਰਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦ

ਆਰਿਆ- ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਇੱਕ ਪਾਖੰਡ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ਾਈਂ ਭਗਤ- ਤੁਸੀ ਗਲਤ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ.....

ਮਹੇਸ਼ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਕਸ਼ਾਤ ਸਾਈਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ.

ਆਰਿਆ- ਕਿਸੇ ਧਰਮਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਿੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਫਕੀਰ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸਾਈਂ ਸਤਚਿਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਯਵਨ ਵੰਸ਼ੀ ਯਾਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਨਮਾਜ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ।

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਸਾਈਂ ਚਾਲੀਸਾ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਹੈ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਰਿਆ- ਸਾਈਂ ਚਾਲੀਸਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਸਾਈਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੇ....

ਆਰਿਆ- ਖੁਦ ਸਾਈਂ ਨੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ? ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਸਾਈਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋਗੇ ਜਾਂ ਭਗਤ ਦੀ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਲੇਕਿਨ ਸਾਈਂ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਝੁਕਦੀ ਹੈ।

ਆਰਿਆ- ਐਸ਼ੇ ਜਾਦੂ ਭਰੇ ਚਮਤਕਾਰ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ

ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਈਸ਼ਵਰ ਕਹੋਗੇ ਤੁਸੀਂ ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਜੀ ਨਹੀਂ , ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਕਿੱਥੇ ?

ਆਰਿਆ- ਦੇਖਿਏ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ ਜਦੋਂ ਸੰਨ 1950 ਦੇ ਆਸ਼-ਪਾਸ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਵਿਵਾਦ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਉੱਚ ਨਿਆਂਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਸੌਹਾਰਦ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਸਾਂਈ ਬਾਬਾ ਦਾ ਜਿੰਨ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਾਜਕਤਾ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਪਰ ਸੰਕਟ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਆਪ ਗਲਤ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਤਾਂ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਰਿਆ- ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ! ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਨਾਮਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਖੰਡਨ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਾਖੰਡੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ 1950 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 1950 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ?

ਆਰਿਆ- ਐਸ਼ਾ ਮੈਂਨੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਆਪ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਉਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਰਥਾਤ ਧਾਰਮਿਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਆਖਿਰ ਆਪਨੂੰ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬੁਰਾਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ?

ਆਰਿਆ- ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਚਿਲਮ ਪੀਂਦੇ ਸੀ ? ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਸੀ ? ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੀ ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ?

ਆਰਿਆ- ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਚਿਲਮ ਪੀਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੌਣ ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ?  ਆਪ ਲੋਕ ਸਾਈਂ ਦੇ ਨਾਮ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਓਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਾਈਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋ,, ਕੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਾਈਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ?

 ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਤਾਂ ਸਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋੜਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬੁਰਾਈ ਹੈ ?

ਆਰਿਆ- ਕੀ ਆਪ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਜੀ ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ...

ਆਰਿਆ- ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਸੀ ਮੁਸਲਿਮ ਫਕੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ  ਨਾਮ ਜੋੜਨਾ ਗਲਤ ਹੈ....
ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਦੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ , ਲੇਕਿਨ....ਚੱਲੋ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਭਗਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ?

ਆਰਿਆ- ਭਗਵਾਨ ? ਜੈਸੇ ਲੱਛਣ ਖੁਦ ਸਾਈਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਲਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਆਪ ਉਸ਼ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ? , ਭਗਵਾਨ ਤਾਂ ਦਿਆਲੂਹੈ, ਸਾਈਂ ਤਾਂ ਜੀਭ ਦੇ ਸਵਾਦ ਲਈ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਤਾਂ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਸਾਈਂ ਨੇ ਤਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਤਾਂ ਅਮਰ ਹੈ, ਸਾਈਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਆਪ ਸਭ ਸਾਈਂ ਭਗਤ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀ ਸਮਝੇ....

ਸਾਈ ਭਗਤ- ਉਹ ਕੀ ?

ਆਰਿਆ- ਕੀ ਆਪ ਲੋਕ ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ ?

ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ , ਇਹ ਆਪ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ? ਅਸੀਂ ਨਮਾਜ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਾਗੇਂ ?

ਆਰਿਆ- ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਦਾ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਤਾਂ ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਉਸ਼ਦੇ ਮੱਤ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਆਪ ਸਭ ਸਾਈਂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਾਜ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਬਰਗਲਾਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਲ ਤਕੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.....
ਸਾਈਂ ਭਗਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਹੋ ਕੌਣ ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ.. ਜੋ ਵੀ ਹੋ ਪਰ ਆਪ ਦੇ ਤਰਕਾਂ ਦਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਵੀ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.. ਆਪ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਈਂ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਦਾ ਤਾਂ ਹੱਟ ਗਿਆ ਹੈ.. ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ... ਮੈਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਸਤਾ ਵੀ ਦੱਸ਼ ਹੀ ਦਿਓ.....

ਆਰਿਆ- ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹਾਂ,, ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਖੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਖਾੜਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.. ਅਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ... ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ.. ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾ ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਕੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਾਂ.....
ਸਾਈਂ ਭਗਤ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਵੇਦ ਭਗਤ: ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਵੇਦ ਦਾ ਰਾਸਤਾ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਕੇ  ਵੇਦ ਦੇ ਰਾਸਤੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗਣਗੇਂ, ਉਸ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।।

  ਭਾਈਓ ਭੈਣੋਂ ਇਹ ਚਰਚਾ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਜੈਸੇ ਅਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਜਾਂ ਭਗਤ ਨਾ ਬਣਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣੀਏ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਪਰ ਚੱਲੀਏ, ਈਸ਼ਵਰ ਸਭ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰੇ.... ਓਮ....

ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਮਾਸਾਨ

ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਮਾਸਾਨ 

ਲੇਖਕ- ਡਾ. ਵਿਵੇਕ ਆਰਿਆ (ਦਿੱਲੀ)

ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਖਬਰ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਲਮੀਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਵਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦ੍ਰਵਿਡ ਅਤੇ ਅਨਾਰਿਆ ਕਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਦੈਤਯ, ਦਾਨਵ, ਅਛੂਤ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ਼ ਜੈਸੇ ਉਪਨਾਮ ਵੀ ਲਗਾਉਂਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਅਪਿਤੂ ਆਦਿ ਧਰਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇਂ। ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਵਨ ਸੈਨਾ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਐਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
ਇੱਕ ਤੱਥ ਇਸ ਖਬਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ NGO ਵਾਲਾ, ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ, ਸਾਮਯਵਾਦੀ, ਨਕਸਲੀ ਜਾਂ ਇਸਾਈ ਦਿਮਾਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੋਲੇਪਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਕੇ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਚਮਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣਾਵ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦਲ ਦੀ ਟਿਕਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਲਮੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜਤਾ, ਨਸ਼ਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਚਲਿਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਦਾ ਲਬਾਦਾ ਲਪੇਟ ਕੇ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਪਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਧੇ ਨਾ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਬਾਰ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨੇ ਤਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਾਈਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ/ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਉੱਭਰਦੀ ਹੋਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਠ/ਮੰਦਿਰ/ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਆਦਿ ਬਨਾਉਣਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਲਮੀਕੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਰਚਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਅਤੇ ਸਰਵਗੁਣ ਸੰਪੰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਦੂਰਾਚਾਰੀ, ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ , ਵਿਵਾਹਿਤਾ ਇਸਤਰੀ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਅਪਹਰਣਕਰਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਮਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲ਼ੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਨਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਰਾਵਨ ਦਾ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜੋ। ਰਾਵਨ ਕੋਈ ਦ੍ਰਵਿਡ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਨਾਰਿਆ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੰਕਾਪਤੀ ਰਾਵਨ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਲਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੌਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਗਲਤ ਰਾਸਤੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਿਸਦੀ ਸਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਕਿਸ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਰਾਵਨ ਦੀ ਕੁਝ ਨਵਬੁੱਧ, ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਆਪਣਾ ਪੂਰਵਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ? ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਕੌਰੀ ਕਲਪਨਾ ਮਾਤਰ ਹੈ।
ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਕੋਈ ਦ੍ਰਵਿਡ ਦੇਸ਼ ਜੈਸਾ ਕੋਈ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਰਾਜਾ ਇਸ਼ਵਾਕੂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ੀਕੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇਖੋ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਬਾਲੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ਼ਵਾਕੂਨਾਸੀਯਮ ਭੂਮੀ ਸ:ਸ਼ੈਲ ਵਨ ਕਾਨਨਾ। ਮ੍ਰਗ ਪਕਸ਼ੀ ਮਨੁੱਸ਼ਯਾਨਾਮ ਨਿਗਰਹਾਨੂ ਗ੍ਰਹੇਸ਼ਵਪੀ।।
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਨ ਪਰਬਤਾਂ ਸਹਿਤ ਇਹ ਭੂਮੀ ਇਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਰਥਾਤ ਸਾਡੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਵਨ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਮਰਥ ਹਾਂ।
ਬਾਲੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਰਾਵਨ ਵੀ ਆਰਿਆ ਹੀ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੜੋ-
ਆਜਯਾਪਯਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ: ਪਲਵਗੇਸ਼ਵਰ:।
ਔਧਵਰਯ ਦੇਹੀਕਮਾਰਯਸਯ ਕਿਰਿਯਤਾਮਾਨੂਕੂਲਤ:।।
ਭਾਵ ਇੱਥੇ ਸੁਗਰੀਵ ਬਾਲੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਆਰਿਆ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਆਰਯੋਚਿਤ ਰੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।
ਰਾਵਨ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਰਥੀ ਉਸੇ ਯੁੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ ਰਾਵਨ ਉਸਨੂੰ ਦੁਤਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ-
ਤਵਯਾਦਯ: ਹਿ ਸਸਾਨਾਰਿਆ ਚਿਰਕਾਲ ਮੁਪਾਰਜਿਤਮ ।
ਯਸ਼ੋਵੀਰਯ ਚ ਤੇਜਸ਼ਚ ਪ੍ਰਤਯਯਸ਼ਚ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾ:।।
ਭਾਵ ਹੇ ਅਨਾਰਿਆ ! ਤੂੰ ਚਿਰਕਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰਾਜਿਤ ਮੇਰੇ ਯਸ਼, ਵੀਰਯ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਵਾਭੀਮਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਵਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰਕੇ ਅਨਾਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਥਾਤ ਆਰਿਆ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਵਨ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਰਿਆ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਨਾਰਿਆ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਰਾਵਨ ਇੱਕ ਵਿਲਾਸੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਉਸਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਰਧਰਾਤਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਨਸ਼ਾ ਕਰ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਇਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਥਲੇ ਹੋਏ ਵਸਤਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ-
ਕਾਮਮ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਮਯਾ ਸਰਵਾ ਵਿਵਸ਼ਤਰਾ ਰਾਵਨਇਸ਼ਤਰਯ:।
ਨ ਤੁ ਮੇ ਮਨਸਾ ਕਿਨਚਦ ਵੈਕ੍ਰਤਯਮੁਪਪਦਯਤੇ।।
ਭਾਵ- ਮੈਂਨੇ ਰਾਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੁਪਤਾਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਥਿਲਾਵਸ਼ਤਰਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਚੀਤ ਮਾਤਰ ਵੀ ਵਿਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਸਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਚਰਿੱਤਰਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਸੀ। ਨਾ ਕਿ ਰਾਵਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭੋਗਵਾਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਹ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ।
ਅਗਰ ਆਪਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸ਼ਰਾਬੀ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸੀ, ਅਪਹਰਣਕਰਤਾ, ਕਾਮੀ, ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ, ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਆਦਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪ ਵੀ ਉਸਦੇ ਗੁਣ-ਗਾਣ ਕਰੋਗੇਂ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੋਗੇਂ ?
ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੈ ਉਸ਼ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਬੱਸ ਅਸੀਂ ਇਹੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ ਉੱਪਰ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਵਨ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਜਲਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਪਾਪੀ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਾਤਸੱਲਯ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਪਤਨੀਵਰਤਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮਰਿਆਦਾਪੂਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਰਾਬੀ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਭੋਗੀ-ਵਿਲ਼ਾਸੀ, ਅਪਹਰਣਕਰਤਾ, ਕਾਮੀ, ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ, ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਰਾਵਨ ਹੈ।
ਕਿਸਦੀ ਜਯ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ?ਇਸਲਈ ਇਹ ਘਮਾਸਾਨ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਛੱਡਕੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰੋ।। ਜੈ ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀਤਾ ਰਾਮ।। ਓਮ।।।।

ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਵਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਕੁਝ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ।।